Son Yazılarım

Kategorilerim

Arkadaşlarım

Bağlantılarım

WORD DERS NOTLARI

17/4/2008 ·

Microsoft Word

Microsoft Word progrmı gelişmiş bir kelime işlemcidir. Bu programda doküman, tez, kitap hazırlamak için gerekli tüm işlevleri bulabilirsiniz. Wordâ??de hazırlanan belgeler bilgisayara ".doc"     uzantısı ile kaydedilirler.  Word programı aynı anda birden fazla belge ile çalışmanıza olanak sağlar.

Microsoft Worde varsayılan sayfa yapısı olarak A4 ebatlarında bir kağıdı dikey olarak kullanır. Bu kağıdın alt-üst-sağ-sol etraflarında 2,5 cm lik bir boşluk vardır. Bu boşluklar ve kağıt boyutları istenildiği takdirde değiştirilebilir.

Microsoft Word ile yazı yazarken dikkat edilmesi gereken birkaç husus vardır.

1.        Word ile çalışırken ancak yeni bir paragrafa geçmek için enter tuşu kullanılır. Bir satır dolduğunda alt satıra geçmek için kesinlikle enter tuşunu kullanmayın. Word satırın dolduğunu kendisi anlar ve yeni bir alt satıra otamatik olarak geçer.

2.        Karakter arasında birden fazla boşluk bırakmak için boşluk tuşu kullanmayın. Bunun yerine tab tuşunu kullanın.

3.        Klavyeden bir tuşa bastığımızda karakter, imlecin bulunduğu yerde çıkar.

4.        Belge içerisinde herhangibir yerde düzenleme yapmak için imleci istediğimiz yere getirmeliyiz. Bu işlemi yapmak için mousu kullanabileceğimiz gibi klavyedeki yön tuşlarını, home, end, page up ve page down tuşlarını kullanırız. Ayrıca imleci hareket ettirmek için control tuşuda kullanılabilir.

Daha önceden yazılmış herhangi bir metinin biçimini değiştirmek için kesinlikle o metin seçilmeli ve daha sonra değiştirme işlemi yapılmalıdır.

Belgeleri Kaydetmek

Microsoft Wordâ??de hazırladığımız belgelere ileriki bir tarihte de ulaşabilmek ve kalıcı olarak bilgisayarımızda saklamak için Dosya-Kaydet (File-Save) komutu verilir. Bu komutu ilk kez verdiğimizde karşımıza bir pencere gelir. Gelen pencerede  Kayıt Yeri (Save In) adlı kısımla belgemizi kaydetmek istediğimiz sürücü veya klasörü seçeriz. Daha sonra Dosya Adı (File Name) adlı kısıma belgemize vermek istediğimiz ismi gireriz. Eğer istersek Kayıt Türü (File Type) adlı kısımdan belgemizi farklı bir türde kaydedilmesini sağlayabiliriz. Microsoft Wordâ??un varsayılan seçeneği Word Belgesi dir. Bir dosya bir kez kaydedilkten sonra yani bir belgeye bir isim atandıktan sonra tekrar kaydet komutunu verdiğimizde bu pencere tekrar karşımıza çıkmaz, bundan sonra vereceğimiz kaydet komutu ile varolan belgenin üzerine otamatik kayıt yapılır.

Belgeler kaydedilirken eğer istenirse kayıt penceresinde bulunan Araçlardan Güvenlik  Seçenekler (Options) adlı düğmeciğe tıklayarak belgeye şifre verilebilir.

Belgeleri Farklı Kaydetmek

Daha önceden bir isim verilerek bilgisayarımıza kaydedilmiş olan bir belgeyi yeni bir isimle kaydetmek için Dosya-Farklı Kaydet (File-Save As) komutu verilir. Belge yeni bir isimle kaydedilirken eski belge zarar görmez.

Kayıtlı Belgeleri Açmak

Daha önceden bir isim verilerek bilgisayara kaydedilmiş belgeleri açmak için yapılan bu işlem Dosya-Aç (File-Open) menüsü ile gerçekleştirilir. Bu komut verildikten sonra karşımıza gelen pencerede Bak (Look In) adlı kısımdan belgenin kayıtlı olduğu sürücü veya klasör seçilir. Bu işlemden sonra aşağıdaki listede seçili olan sürücü veya klasör içerisinde bulunan dosyaların listesi gelir. Buradan uygun olan dosya seçilerek Aç (Open) düğmeciğine basılır.

Belgeleri açmanın bir diğer yolu ise Word de çalışılan en son 4 (dört) dosyanın adı Dosya (file) menüsünün altında gösterilir. Eğer burada istediğimiz dosya var ise buna tıklayarak belgeyi açabiliriz.

Yeni Bir Belge Açmak

Word de yeni bir çalışma yapmak için yeni temiz bir sayfaya ihtiyaç duyarız. Yeni bir sayfa açmak için Dosya-Yeni (File-New) komutu verilir. Bu komuttan sonra gelen pencerede Boş Belge (Blank Document) seçilerek yeni bir sayfa açılabilir. Eğer istersek Word de bulunan hazır şablonlardan birini seçerek istediğimize uygun bir sayfa seçebiliriz. Bu sayede en baştan bir sayfa hazırlamak yerine varolan hazır bir sayfa üzerinde gerekli değişiklikleri yaparak istediğimize ulaşabiliriz.

Belgeleri Kapatmak

Bir belge ile işimiz bittiğinde o belgeyi kapatma ihtiyacı duyarız. Word de aktif olan belgeyi kapatmak için Dosya-Kapat (File-Close) komutunu veririz. Eğer bu belge içerisinde kaydedilmemiş birdeğişiklik var ise Microasoft Word birmesaj penceresi ile bizi uyarır ve değişiklikleri kaydetmek isteyip istemediğimizi sorar. Bu soruya Evet (Yes) veya Hayır (No) yanıtı vererek belgeyi kaydedederek veya kaydetmeden kapatabiliriz. Eğer İptal (Cancel) düğmeciğine basarsak kapatma işlemini iptal eder.

Birden Fazla Belge ile Çalışmak

Microsoft Word birden fazla belge ile çalışmamıza izin verir. Aynı anda birçok belge açabiliriz. İstediğimiz belge ile çalışabilmek için Pencere (Windows) menüsüne tıklarız. Bu menü açıldığında açık olan belgelerin bir listesini verir. Çalışmak istediğimiz belgeyi seçerek tıklayabiliriz.

Pencere-Yeni Pencere (Window-New Window) komutu verilerek aktif belgeye ait sanal bir pencere oluşturulabilir. Pencere-Tümünü Yerleştir (Window-Arange All) komutu verilerek de aktif durumda olan ve oluşturulan sanal pencerelerin hepsinin ekranda aynı anda görüntülenmesi sağlanabilir.

Belgeleri Yazdırmak

Microsoft Word de hazırladığımız belgelerimizi printirden(yazıcıdan) çıkartabiliriz. Bir belgeyi yazdırırken Microsoft Word bize bu işlemi daha rahat ve esnek bir şekilde yapabilmemiz için bazı seçenekler sunmuştur.

Sayfa Yapısını Ayarlamak

Dosya-Sayfa Yapısı (File-Page Setap) menüsü araçılığı ile Microsoft Word de çalıştığımız belgelerin sayfa yapılarını ayarlayabilirz. Karşımıza gelen penceredeki seçenekleri kullanarak belgemizin istediğimiz ebatlardaki bir sayfaya çıkmasını sağlayabilir, yazıcıdan çıkacak sayfanın sağ-sol, alt-üst kısımlarında ne kadar boşluk bırakılacağını, belgenin sayfaya yatay mı yoksa dikey mi çıkacağını belirleyebiliriz.

1.        Kenar Boşlukları (Margins) sekmesi aracılığı ,ile kağıdın alt-üst-sağ-sol boşluklarının değiştirilmesi, cilt payının ayarlanması ve alt/üst bilgi için ayrılan boşlukların değiştirilmesi ayarlanabilir.

2.        Kağıt Boyutu (Paper Size) sekmesi ile ise kağıdın yüksekliği ve genişliği istenildiği gibi ayarlanabilir. Ayrıca kağıdın yatay veya dikey olarak ayarlanması sağlanır. UYGULAMA YERİ bölümünde düzenleme yapılarak bir noktadan sonra kağıt boyutunun değiştirilmesi sağlanabilir.

Baskı Önizleme

Dosya-Baskı Önizleme (File-Print Preview) menüsü araçılığı ile verebileceğimiz bu komut ile hazırladığımız belgenin yazıcıdan nasıl çıkacağını görebiliriz.

Metinleri Seçili Hale Getirmek

                Microsoft Wordâ??de belge içerisinde herhangibir metinde düzenleme yapılmak istendiğinde veya silinmek istediğinde o metnin seçili hale getirilmesi gerekir. Bu işlemi yapmak için Microsoft Word bize birkaç yol sunar.

a)       Mouse imlecini seçmek istediğimiz metnin başına getirerek sol düğme basılı iken mouseâ??u hareket ettirmek

b)       Herhangi bir kelimenin üzerine çift tıklayarak kelime seçimi yapılabilir.

c)       Klavyeden shift tuşu basılı iken yön tuşlarını kullanarak seçim işlemi yapılabilir. Yine shift tuşu basılı iken Home, End, PageUp, PageDown tuşlarını kullanmak sureti ile daha geniş seçimler yapılabilir.

NOT:Seçili olan metnin seçim işlemini iptal etmek için her hangi bir yerde tek tıklama yapılmalıdır.

 Kopyalama

Belge içerisinde veya farklı bir belgede bulunan, bir metni veya bir nesneyi belge içerisinde bir yere kopyalamak için sırası ile şu adımlar izlenir;

1.        İstenilen metin veya nesne seçili hale getirilir.

2.        Düzen-Kopyala (Edit-Copy) komutu verilir

3.        İmleç belge içerisinde istenilen yere getirilir.

4.        Düzen-Yapıştır (Edit-Paste) komutu verilir. 

Taşıma

Belge içerisinde veya farklı bir belgede bulunan, bir metni veya bir nesneyi belge içerisinde bir yere taşımak için sırası ile şu adımlar izlenir;

1.        İstenilen metin veya nesne seçili hale getirilir.

2.        Düzen-Kes (Edit-Cut) komutu verilir

3.        İmleç belge içerisinde istenilen yere getirilir.

4.        Düzen-Yapıştır (Edit-Paste) komutu verilir.

Hata Yapmaktan Korkmayın

Microsoft Wordâ??un en güzel özelliklerinde bir taneside son yaptığınız işlemleri geri alabilmenizdir. Yanlışlıkla herhangi bir metni değiştirdiğinmizde veya sildiğimizde Düzen-Geri Al (Edit-Undo) komutu kullanılarak son yaptığımız işlemleri iptal edilebiliriz.

METİN İÇERİSİNDE KELİME ARAMA İŞLEMİ

 

         Metin içerisinde kelime arama işlemi iki şekilde yapılabilir.

         1.Klavyeden Ctrl+F tuşlarına basılarak.

         2.Düzen menüsünden Bul maddesi seçilerek.



         Bu iki yöntemden biri kullanılarak Bul diyalog penceresine ulaşılır.

 

Aranan: Metin içerisinde aranacak kelime ya da ifadenin girildiği bölümdür.

 

Arama Yönü: Bu bölümde imlecin metin içerisindeki konumuna göre arama yönü belirlenir. Arama işlemi imlecin bulunduğu konumdan itibaren yukarıya ya da aşağıya doğru yapılabilir. Eğer tümü maddesi işaretli ise arama metnin tamamı üzerinde yapılır.

 

 Büyük küçük duyarlı: Onay kutusunun işaretli olması durumunda kelimenin aranan bölümünde yazıldığı şekli ile bulunmasını sağlar.

 

Sadece tam sözcükleri bul: Onay kutusunun işaretli olması durumunda aranan bölümünde belirtilen kelimenin tam olarak görüldüğü yerleri bulur. Yani o kökten türetilmiş kelimeleri bulmaz. Örneğin; Arananda belirtilen kelime göz ise gözlük, gözlükçü, gözde gibi kelimeler bulunmayacaktır.

 

Joker karakter kullan: Arana kelimede joker karakterleri kullanılacak ise işaretlenir. Kelime arama işleminde belirtilecek joker ifadesi klavyeden girilebileceği gibi özel butonu tıklanarak seçilebilir.

 

 

Ekran Görünümü Değiştirmek

Microsoft Word’de Görünüm (View) menüsü kullanarak sayfanın ekran görüntüsü değiştirilebilir. Microsoft Word programında normal, sayfa düzeni ve baskı ön izleme adlı üç görüntü türü en çok kullanılan seçeneklerdir. Bu üç görüntüden baskı önizleme dosya menüsünde bir komut ile işlem görür.

Normal (Normal) komutunun görevi aktif olduğunda sayfanın normal görüntüsünü yani boşlukların görüntülenmediği sadece yazıların görüntülendiği alanı göstermesidir.

Sayfa Düzeni (Prınt Layout) aktif olduğunda sayfa üzerinde hem boşlukları hem de yazı yazmak için  kullanılan bölgenin görüntüsünü gösterir.

Cetvel (Ruler) sayfanın ölçülendirilmesinde kullanılan yatay ve dikey cetvelleri göstermek veya gizlemek için kullanılır.

Araç Çubukları (Toolbars)  menü içinde bulunan komutların yaptıkları işleri basitçe gerçekleştiren küçük butonlardır. Araç çubukları komutu, butonları ve buton gruplarını kendi isteğimize göre düzenlememizi sağlar. Görünüm (View) menüsünde Araç çubukları (Toolbars) komutunu seçtiğimizde buton gruplarının ismi görüntülenir. Buton gruplarından en önemlileri Standart (Standart) ve Biçimlendirme (Formatting) gruplarıdır. Ekran da görünen bir araç çubuğunun isminin yanında ü işareti bulunur. Bir araç çubuğu grubunu akrana getirmek veya ekranda gizlemek için üzerinde tek tıklama yapmak gerekir. Eğer kendi isteğimize göre özel bir araç çubuğu oluşturmak istersek Özelleştir (Customize) seçeneği işaretlenir. Ekrana gelen diyalog kutusunda gerekli işlemler yapılarak özel bir buton grubu oluşturulabir.

Yakınlaştır (Zoom)  Microsoft Word sayfaları normalde %100 oranında görüntülenir. Bu oranı %10 ile %500 arasında değiştirmek için Yakınlaştır (Zoom) komutu kullanılır.

Üst Bilgi ve Alt Bilgi Eklemek

Microsoft Word’e sayfaların altında ve üstünde yer almasını istediğimiz sabit bilgiler eklemek için Görünüm-Üstbilgi ve Altbilgi (View-Header and Footer) komutu verilir.Bu işlem yapıldığında sayfadaa gerekli olan Üstbilgi (Header) bölümü açılır ve ekrana Üstbilgi ve Altbilgi (Header And Footer) için kullanılan araç çubukları gelir. Gerekli üst bilgi yazıldıktan veya butonlarla işlem yapıldıktan sonra klavyeden ¯ (Aşağı Ok) tuşuna basılarak Altbilgi (Footer) bölümüne geçilir. Burada da gerekli alt bilgi yazıldıktan  veya butonlarla işlem yapıldıktan sonra sayfanın normal bölümünde tek tıklama yapılarak yapılan değişiklik aktif hale getirilir.

Sayfaları Numaralandırmak 

Microsoft Word‘de hazırlanan belgelerdeki sayfalara otomatik sayfa numaraları ekletmek için Ekle-Sayfa-Sayfa Numaraları (Insert-Page Numbers) komutu verilir. Ekrana gelen pencerede Konum (Position) ve Hizalama (Alignment) seçenekleri kullanılarak sayfa numaralarının, sayfanın neresinde çıkacağı belirlenir. Biçim (Format) butonu ile sayfaya eklenecek numaranın biçimi belirlenir.

Simge Eklemek

Microsoft Word‘de hazırladığımız belgelere bazen klavye ile çıkartamayacağımız karakter eklemek isteriz. Böyle bir durumda imleci uygun yere getirdikten sonra Ekle-Simge (İnsert-Symbol) komutunu vererek sayfalarımıza simgeler ekleyebiliriz. Bu simgeleri Biçim-Yazı tipi (Format-Font) komutunu kullanarak büyütebilir veya renklendirebiliriz.

Tarih Saat  Eklemek

Microsoft Word sayfalarımıza otomatik olarak güncelleşen tarih veya saat eklememizi sağlar. Bu sayede belgeyi her açışımızda tarih veya saat güncel görülür. Bu şekilde tarih veya saat eklemek için Ekle-Tarih ve Saat (Insert-Date and Time) komutu verilir.

Dipnot Eklemek

Microsoft Word kitaplarda olduğu sayfa sonlarına istenilen metinler dipnotlar yani açıklama satırları eklememize izin verir. Bunu yapabilmek için imlecimizi dipnot eklemek istediğimiz kelimenin sonuna getirir ve Ekle-Dipnot (İnsert-Footnote) komutunu veririz. Ekrana gelen pencerede Tamam düğmesine tıklandıktan sonra sayfanın altında dipnot bölümü oluşur. Buraya istenilen bilgi yazıldıktan sonra normal çalışmaya devam edilir.

 

Şekillerle Çalışmak

Microsoft Word‘de sayfalarımıza resimler, şekiller veya wordart adı verilen özel yazılar ekleyebiliriz. Bunu yapabilmek içim Ekle-Resim (İnsert-Picture) menüsünden faydalanırız. Bu menü açıldığında karşımıza birkaç seçenek gelir.

Resim Eklemek

Ekle-Resim-Küçük Resim (İnsert-Picture-Clipart) komutunu verdiğimizde karşımıza Clipart Galeri penceresi gelir bu pencereden istenilen resim seçildikten sonra Insert düğmesine basılır ve sayfada imlecimizin bulunduğu yere seçtiğimiz şekil çıkar.

Otamatik Şekil Eklemek

Ekle-Resim-Otomatik Şekil(İnsert-Picture-Autoshapes) komutunu verdiğimizde karşımıza bir araç çubuğu gelir. Bu araç çubuğundan istenilen şekil seçildikten sonra mouse imleci + işaretine dönüşür ve sayfada mouse‘un sol düğmesine basarak bu şekli istediğimizi yere yerleştirebiliriz. Böylece sayfamıza otomatik sekilleri eklemiş oluruz. Eklenen otomatik şekilleri biçimlendirmek rengini değiştirmek, gölge vermek için Çizim (Draw) araç çubuğundan faydalanabiliriz.

WordArt Eklemek

Ekle-Resim-Wordart(İnsert-Picture-Wordart) komutunu verdiğimizde karşımıza Wordart Galeri penceresi gelir. Bu pencereden istenilen Wordart seçilerek Tamam düğmesine tıklanır. Bir sonraki ekrana istenilen metin yazılır ve yine Tamam düğmesine tıklanır. Bu şekilde sayfamıza Wordart eklenmiş olur. Wordart‘ları düzenlemek için WordArt araç çubuğundan faydalanılır.

 

BÜYÜK KÜÇÜK HARF DEĞİŞTİR

            Yazılmış bir metin içerisinde istenilen kelimelerin büyütülüp istenilenlerin küçültülmesi işlemi gerçekleştirilebilir. Bu işlem Biçim menüsünden Büyük/Küçük Harf Değiştir maddesi seçilerek yapılır.



Tümcenin Normal Harfleri:Cümlenin ilk kelimesinin ilk karakterlerini büyütür.

Tümü Küçük Harf:Bir cümlenin tüm karakterlerinin küçük harfe dönüştürülür.

Tümü Büyük Harf: Bir cümlenin tüm karakterlerini büyük harfe dönüştürür.

Sadece İlk Harfler Büyük: Bir cümlenin kelimelerinin sadece ilk harflerini büyütür.

Büyük Küçük Harf Dönüştür: Bir cümlenin büyük harflerini küçük, küçük harflerini büyük harfe dönüştürür.

Metinleri Biçimlendirmek

Microsoft Word gibi gelişmiş kelime işlemciler bize metinleri biçinlendirme konusunda birçok seçenek sunar. Bu sayede hazırladığımız belgeler daha hoş bir görünüme sahip olurlar.

Biçim-Yazıtipi (Format-Font) komutunu vererek karşımıza gelen pencereden istediğimiz yazıtipi, biçemini, boyutu ve rengini belirleyerek varsayılan yazıtipi ayarlarını değiştirebiliriz. Ayrıca bu penceredeki seçenekleri kullanarak yazıların altını çizgili yapabilir istediğimiz yazıları altsimge veya üstsimge olarak belirleyebiliriz. Eğer istersek karakterler arası bırakılacak boşluk miktarı ayarlayabiliriz.

Biçim-Paragraf komutunu vererek satırlar arasında bırakılabilecek boşluk miktarlarını ayarlayabiliriz.

Biçim-Kenarlıklar ve Gölgelendirme (Format-Borders and Shading) komutu aracılığı ile sayfamızda bulunan herhangi bir metni çerceve içerisine alabilir veya sayfanın etrafına çerceve çizdirebiliriz. Karşımıza gelen pencerede Kenarlıklar (Borders) sekmesi aracılığı ile seçili olan metnin, Sayfa Kenarlığı (Page Bordres) sekmesi ile de sayfanın çerçeveleri belirlenebilir. Gölgelendirme (Shading) sekmesi kullanılarak ise çizilen çerçevenin içerisine renk ve düzen verilebilir.

Biçim-Büyük Küçük Harf Eşleştir komutu aracılığı ile sayfamızda seçili olan metinleri otamatik olarak büyük harfe, küçük harfe veya cümle düzenine çevirebiliriz.

 

METNİN İLK KARAKTERİNİN BÜYÜTÜLMESİ

            Genellikle gazete ve dergilerde, makale türü yazılarda sık karşılaşılan bir kullanım şeklidir. Bu işlem metin oluşturulup ilk karakterleri işaretlendikten sonra Biçim menüsünden Başlangıcı Büyüt maddesinin seçilmesiyle yapılır. Maddenin seçimi ile bir diyalog penceresi ekrana gelir.



            Yukarıdaki pencerede büyütülmüş ve boşlukta olmak üzere iki kullanım şekli bulunmaktadır. İşaretli karakterlerin yazı tipi, karakterin yanına yazılacak satır sayısı ve karakter ile metin arasındaki uzaklık ayarlamaları yine bu pencereden yapılır.

 

Uygulama: Aşağıdaki örneği uygulamak için gerekli adımlar:

 

1-    Metin yazılır

2-    B harfi işaretlenir

3-    Biçim menüsünden Başlangıcı büyüt maddesinden Metinde seçilir.

Ey Türk Gençliği !

B

irinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegane temeli budur. Bu temel, senin en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi, seni, bu hazineden, mahrum etmek isteyecek, dahili ve harici, bedhahların olacaktır.

 

 

 

KONU MADDELERİNDE SEMBOL KULLANIMI

 


          Yazılan metin içerisinde bazı maddelerin sembollerle ifade edilmesi gerekebilir. Bu durumda iki yöntem kullanılarak işlem gerçekleştirilebilir. Biçimlendirme araç çubuğundaki madde imleri butonu ya da Biçim menüsünde Madde imleri ve numaralandırma maddesinin madde imli sekmesi seçilerek gerekli düzenlemeler yapılabilir. Bu madde seçildiğinde bir diyalog penceresi ile karşılaşılacaktır.

 

         Bu diyalog penceresinde  tanımlı 7 madde imi belirtilmiştir. Bunlardan istenilen seçilebilir. Eğer başka bir madde imi kullanılmak istenir ya da madde imine ilişkin bir takım düzenlemeler yapılması gerekirse Özelleştir butonu tıklanmalıdır. Özelleştir butonu tıklandığında  aşağıdaki pencere ile karşılaşılır.




 

İmlenmiş Maddeyi özelleştir diyalog penceresinde yazı tipi ve madde imi düzenlemeleri yapılabilir. Madde imi değiştirilmek isteniyorsa yine bu penceredeki Madde İmi butonu tıklanır ve aşağıdaki pencere ile karşılaşılır.



Simge penceresinde madde imi olarak kullanılmak istenen simge seçilir.

 





















































































            Madde imleri ve numaralandırma penceresindeki özelleştir butonu tıklandığında karşımıza gelen penceredeki madde imi butonu ve metin konumu bölümlerinde, madde iminin sol taraftan başlama girintisini ve madde iminden sonraki metinin başlama girintisinin ayarını yapabiliriz. Önizleme penceresinden de yapmış olduğumuz değişiklikleri görebiliriz.

 

 

 

         Yukarıda birkaç değişik madde imi düzeni görebilirsiniz.

 

Not: madde imi tanımlaması yapıldıktan sonra Entera basılarak inilen her satırın başına otomatik olarak madde imi yerleştirilir. Bir alt satıra madde imi konulması istenmiyorsa Shift+Enter tuşlarına basılmalıdır.

 

Uygulama

Atatürk İlkeleri

Cumhuriyetçilik

Milliyetçilik

Halkçılık

Devletçilik

Laiklik

İnkılapçılık

 

1.      Yukarıdaki maddeler yazılır.

2.      Maddeler işaretlenir.

3.      Biçim menüsünden madde imleri ve numaralandırma maddesinin madde imli sekmesi seçilerek gerekli düzenlemeler yapılır.

 

 


Yorum (yok) Yorum yaz!

Visual Basic

26/8/2007 ·

Herşeyden önce Visual Basic bir programlama dilidir. Yani bu programı kullanarak iki sayıyı toplayan veya çarpan bir programda yazabilirsiniz, çok büyük bir database kullanan kurumlar arası ve internet üzerinden çalışan bir programda yazabilirsiniz. Tabii ki bunu belirleyen en büyük unsur sizin bilgi ve becerileriniz. Kendi IRC programınızdan tutunda kendi Web Browser’ınıza kadar, MS Access veritabanını kullanan bir programdan tutunda çok karmaşık ilişkilerle düzenlenmiş bir Oracle veritabanını kullanan bir programda yazabilirsiniz. Ayrıca Visual Basic diğer Microsoft ürünleriyle son derece uyumludur.Bu da bize çok büyük bir avantaj sağlar. Böylece siz bir Exchange formunu da Visual Basic kullanarak oluşturabilirsiniz veya bir MS SQL Server’daki datalarada yapmış olduğunuz programla ulaşıp,bu datalar üzerinde değişiklik yapabilir,yeni datalar girebilir ,girilen dataları silebilirsiniz.

 

Visual Basic nesneye dayalı (Object-Oriented) bir programlama dilidir. Yani program içinde kullanılan nesneler önceden hazırlanmış bir şekilde programı yazan kullanıcının hizmetine sunulur. Bu nesnelerin en basit örneği command button dediğimiz nesnedir.(Hani Windows’ da bir dosyayı silmek istediğimizde bize sorduğu sorunun altındaki evet ve hayır buttonları var ya işte onlar. ;-). Biz Visual Basic kullanarak kendimize özel nesneler de yapabiliriz. Bu bizim işimize ne zaman yarar? Diyelim ki Visual Basic’ in bize sunmuş olduğu standart nesneler bizim işimizi tam olarak görmüyor. O zaman bizde oturur kendi nesnemizi kendimiz yazarız. Ayrıca işleri sadece bu nesneleri yazmak olan firmalarda mevcut. Bunların tasarlamış olduğu nesneleri de kendi programımızda kullanabiliriz. Bu firmalar yazmış oldukları nesneleri ya belirli bir ücret karşılığında satmakta yada freeware veya shareware olarak internet üzerinden dağıtmaktadırlar. Mesela Download.com adresinde ki ActiveX ‘ler bu türden nesnelerin download edilebildiği bir adres.Ayrıca internetteki arama motorlarında Activex yada ocx yazarak bu tür nesnelere kolay bir şekilde ulaşabilirsiniz.

 

Visual Basic, olay temelli bir programlama aracıdır. Peki olay temelli (event-driven) ne anlama geliyor? Programınız kullanıcının yapmış olduğu işlemlere göre yanıt veriyor. Mesela bir formun üzerindeki bir button’ a tıklanması bir olaydır ve siz bu olaya ait ve sadece bu olayın meydana gelmesi sırasında çalışacak bir kod yazarsınız ve bu kod sadece o olay meydana geldiğinde çalışır. Genelde bir nesneye ait birden fazla olay tanımlanmıştır. Bu olayları her bir nesneyi incelerken ayrı ayrı anlatmaya çalışacağız.

 

Şimdi de sıra Visual Basic’in kurulumuna geldi.Biz kodlarımızı Visual Basic ‘in son versiyonu olan Visual Basic 6.0 kullanarak yazacağız. Ama yazacağımız kodlarımızı 5.0 , hatta 4.0 da bile çalışacak şekilde yazacağız. Malum herkeste son versiyon olmayabilir. Visual Basic 6.0 ‘ın kurulacağı bir makinada olması gereken minimun konfigürasyona gelince;

 

İşletim sistemi: Win 95, Win 98, Win NT 4.0, Win 2000

İşlemci: 80486 veya daha üstü bir microişlemci

Harddisk Alanı: Minimun 50 MB

Ekran kartı: VGA yada daha yüksek çözünürlüğü destekleyen bir ekran kartı

RAM:16 MB RAM

 

Tabii ki yukarıdaki konfigürasyon Visual Basic ‘in kurulması için gerekli minimum konfigürasyon.(Bir programcı olmaya karar verdiyseniz konfigürasyonunuzu mümkün olduğunca yüksek tutmanız sizin açınızdan iyi olacaktır. Mesela bir PII bilgisayar ve 64 RAM )

 

Birazda Visual Basic’teki proje ve formlardan bahsedelim. Yeni bir Visual Basic programına bir proje olarak başlanır. Varsayılan proje türü standart EXE’ dir. Eğer exe haricinde bir proje üzerinde çalışmak istersek mesela yukarıda bahsettiğimiz bir ocx projesi üzerinde çalışmak istiyorsak bunu yeni proje sayfasından seçebiliriz.Proje penceresiyle birlikte bir form ekrana gelir. Projenin başlangıç adı Project1, formun başlangıç adı ise Form1’dir. Her Visual Basic uygulamasında en az bir form bulunur. Form üzerine denetimler ve grafikler eklenerek uygulama geliştirilir. Her bir form aynı zamanda form tasarımının yapıldığı bir alandır. Formlar uygulamanın kullanıcı arabirimini oluşturur.Yani kullanıcını birebir muhatap olduğu kısım bu formlardır.Visual Basic kontrollerinden istenilen kontroller form üzerine fare ile yerleştirilerek uygulamanın arabirimi oluşturulur. Bu arabirim üzerinde metin kutuları (textbox), komut düğmeleri(command buttons) gibi veri işlem elemanları yer alır. Ardından istenilen olaylara göre kodlar yazılarak programın yazılması sağlanır.

 

Visual Basic’in araç kutusuna gelince, aşağıda bu araç kutusunda bulunan standart kontrolleri ve ne işe yaradıklarını bulabilirsiniz;

 

PictureBox Resim kutusu Bitmap, Icon, GIF resimlerin gösterilmesini sağlar.

Label Etiket Sadece bilgi vermek yada görüntü olarak form üzerinde durur. Genellikle metin kutularının adlarını göstermek için kullanılır.

TextBox Metin Kutusu Veri girişi için kullanılan bir kontroldür. Hemen hemen bütün programlarda kullanıcılardan veri girişi, değiştirme yapması gereken alanlar gerekir. İşte metin kutusu bu amaçla kullanılır.

 

 

 

 

Frame Çerçeve. Kontrolleri gruplamak için kullanılır.

Command Button Komut düğmesi. Bir işlemin başlatılmasını sağlar. Genellikle fare üzerine tıklanarak kullanılır.

CheckBox İşaret Kutusu. Bir seçim yapmayı sağlar.

OptionBox Seçenek Kutusu. Seçim yapmayı sağlar.

ComboBox Açılan Kutu.x

ListBox ListBox Liste. Birçok elemanı liste biçiminde göstermek için kullanılır

HscrollBar Yatay kaydırma çubuğu. Yatay olarak kullanılan kaydırma çubuğu

VscrollBar Dikey kaydırma çubuğu. Dikey olarak kullanılan kaydırma çubuğu

Timer Zaman saati. Zamanın takip edilmesini sağlar.

DriveListBox Sürücü listesi. Sistemdeki sürücüleri listeler.

DirListBox Dizin listesi. Sistemdeki dizinleri (klasörleri) listeler.

FileListBox Dosya listesi. Bir dizin içindeki dosyaları listeler.

Shape Şekil. Şekil çizmeyi sağlar.

Line Çizgi. Çizgi çizmek için kullanılır.

Image Resim gösterme. Sadece resimleri göstermek için kullanılır.

Data Data. Verileri göstermek için kullanılır.

OLE OLE

 

File Menüsü

 

New Project Yeni bir projeye başlamayı sağlar.

Open Project Daha önce kaydedilmiş bir projeyi açar.

Add Project Mevcut projeye yeni projeler ekler.

Remove Project Projeyi ve elemanlarını ortadan kaldırır.

Save Project Group Projeleri grup kayıt eder.

Save Project Group As Projelere yeni ad vererek kaydeder.

Save Form1 Aktif durumdaki formu kaydeder.

Save Form1 As Aktif durumdaki formu değişik adla kaydeder.

Save Selection Seçili kaydet.

Save Chance Script Transact-SQL deyimlerinin kayıt edilmesini sağlar.

Print Form görüntülerinin veya kod sayfalarının yazdırılmasını sağlar.

Print Setup Yazıcı ayarları.

Make Project1.exe Projenin EXE dosyası haline getirilmesini sağlar.

Make Project Group Projeleri bir grup olarak birleştirir.

Exit Visual Basic’ten çıkış.

 

 

Edit Menüsü

 

Undo Son yapılan işlemi geri alır.

Redo Geri alınan son işlemi tekrarlar.

Cut Seçili olanları keserek panoya atar.

Copy Seçili olanları kopyalayarak panoya atar.

Paste Daha önce kesilmiş yada kopyalanmış olanları yapıştırır.

Paste Link Daha önce kopyalanmış olanları bağlantılarını oluşturur.

Remove Seçilen elemanları siler.

Delete Seçilen elemanları siler.

Delete table from Database Tabloyu veritabanından siler.

Select All Form üzerindeki yada kod penceresindeki bütün elemanlar seçilir.

Select All Columns Bütün kolonları seçer.

Table Tablo komutlarını gösteren bir alt mönü.

Find Kod penceresinde istenilen bilgiyi bulur.

Find Next Bir sonrakini bulur.

Replace Bulunan bir sözcüğü değiştirmeyi sağlar.

Indent Satırı içerden başlatır.

Outdent Dışarı alır.

Insert File Koda bir dosyadan ekleme sağlar

List properties / Methods Yazılan nesnelerin özelliklerinin açılan bir liste olarak ekrana getirilmesini sağlar.

List Constants Bir özelliğin alacağı değerleri listeler.

Quick Info Bir deyimin kullanım biçimini gösterir.

Parameter Info Bir deyimin parametrelerini gösterir.

 

View Menüsü

 

Code Kod penceresini görüntüler.

Object Formu görüntüler.

Definition Kod.

Last Position Bir önceki konuma gidilmesini sağlar.

Object Browser Mevcut proje yada Visual Basic nesnelerinin seçilmesini sağlayan görsel yardımcı.

Immediate Window Programın kesilmesi yada hata bulunduğunda (Debug durumunda) istenilen değişkenlerin değerlerinin izlenebildiği pencere.

Locals Window Yine debug durumunda yerel değişkenlerin değerlerinin izlenmesini sağlar

Watch Window Bir ifadenin durumunun izlenmesini sağlar.

Call Stacks Çağırılmış ama tamamlanmamış procedure’leri gösterir.

Project Explorer Proje içinde yer alan elemanlar görüntülenir.

Properties Window Özellikler penceresi görüntülenir.

Form Layout Window Formun ekrandaki görüntüsünü gösterir.

Property Pages Özellikler tablosunu gösterir.

Table Veritabanı, query gibi ortamlarda seçilen penceresinin açılıp kapanmasını sağlar.

Zoom Büyütme

Show Panes Bölümleri göster.

Toolbox Araç kutusunun görüntülenmesi / görüntülenmemesi sağlanır.

Data View Window Veri Bakış Penceresi

Color Palette Form üzerinde renklendirme yapmak için kullanılan renk paleti ekrana gelir.

Toolbars Araç çubuklarının görüntülenmesi için kullanılır.

Visual Component Manager Görsel Bileşen Yönetimi

 

Project Menüsü

 

Add Form Projeye yeni bir form ekler.

Add MDI Form Projeye yeni bir MDI form ekler.

Add Module Projeye yeni bir modül ekler.

Add Class Module Projeye yeni bir modul ekler.

Add User Control Projeye yeni bir kullanıcı kontrolü ekler.

Add Property Page Projeye yeni bir user document ekler.

Add User Document Projeye yeni bir property ekler.

Add ActiveX Desingner Projeye yeni bir ActiveX Designer ekler.

Add File Projeye dosya ekler.

Remove

İstenilen eleman kaldırılır.

References Çeşitli kütüphanelerin yüklenmesi sağlanır.

Components Araç kutusuna eklenecek bileşenleri gösterir.

Properties Projenin özellikleri düzenlenir.

 

Format Menüsü

 

Align Form üzerindeki birden çok elemanın birbirine hizalanmasını sağlar.

Make Same Size Form üzerindeki birden çok elemanın birbirine göre aynı boyuta getirilmesini sağlar.

Size to Grid Form üzerindeki elemanların form üzerindeki ızgaraya göre boyutlarını ayarlar.

Horizontal Spacing Form üzerinde birden çok eleman arasındaki yatay boşluğu ayarlamak için kullanılır.

Vertical Spacing Form üzerinde birden çok eleman arasındaki dikey boşluğu ayarlamak için kullanılır.

Center in Form Form üzerindeki elemanların forma dikey yada yatay olarak ortalanmasını sağlar.

Order Form üzerinde üst üste duran elemanların sırasını belirler.

Lock Controls Form üzerindeki elemanların kilitlenerek yerlerinin oynamamasını sağlar.

 

Debug Menüsü

 

Step Into Programın satır satır çalışmasını sağlar. F8 tuşu.

Step Over Programın procedure olarak çalışmasını sağlar.

Step Out Programın

Run to Cursor Programı bulunulan satıra kadar çalıştırır.

Add Watch Program çalışırken değişkenlerin değerlerini kayıt eder ve izlenmesini sağlar.

Edit Watch İstenilen izleme satırını düzenler.

Quick Watch Değişkenlerin seçildikleri andaki değerleri görüntülenir.

Toggle Breakpoint Bir satıra kesme noktası işareti vererek programın bu satıra durması sağlanır.

Clear All Breakpoints Bütün kesme noktalarını kaldırır.

Set Next Statements Bir sonraki Statement’ı kurar.

Show Next Statements Bir sonraki Statement’ı gösterir.

 

Run Menüsü

 

Start Programı çalıştırır. F5 tuşu.

Start With Full Compile Programı derler / çalıştırır.

Break Programı keser.

End Programı sonlandırır.

Restart Programı yeniden başlatır.

 

Query Menüsü

 

Run Sorguyu çalıştırır.

Clear Results Sorguyu temizler.

Verify SQL Syntax SQL deyimini denetler.

Group By Guruplar.

Change Type Sorgu tipini değiştirir.

Add to Output Seçilen kolonu giriş bilgisine ekler.

Sort Ascending Artan sırada sıralar.

Sort Descending Azalan sırada sıralar.

Remove Filter Filtreyi kaldırır.

Select All Rows From Bütün satırları seçer.

 

Diagram Menüsü

 

New Text Annotation Metin açıklama ekler.

Set Text Font Metin yazı tiplerini düzenler.

Add related Tables İlişkili tablolar ekler

Show Relationship Labels İlişki etiketlerini ekler.

Modify Custom View Özel görünümü değiştirir.

View Pages Breaks Sayfa aralarını (sonlarını) göster.

Recalculate Page Breaks Sayfa aralarını (sonlarını) yeniden hesaplar.

Arrange Selection Yeniden düzenler.

Arrange Tables Tabloları düzenler.

Autosize Selected Tables Tabloları yeniden boyutlandırır.

 

Tools Menüsü

 

Add Procedure Kod penceresinde yeni bir prodecure yaratmak için kullanılır.

Procedure Attribute Özellik ve metotları düzenler.

Menu Editör Bir mönüyü tasarlayan iletişim kutusu.

Options Visual Basic ortamını düzenlemek için kullanılır.

 

Add-Ins Menüsü

 

 

 

Visual Data Manager Veritabanı düzenleme aracı.

Add-In Manager Ek programları ekleme/kaldırma.

 

 

Window Menüsü

 

Tile Horizontally Yatay döşeme.

Tile Vertical Dikey döşeme.

Cascade Basamaklama.

Arrange Icons

 

Help Menüsü

 

Contents İçerikler.

Indx İndeks.

Search Arama.

Technical Support Teknik destek seçenekleri.

Microsoft on the Web Microsoft ‘un Web sitesine bağlantı.

About Microsoft Visual Basic. Visual Basic programınız hakkında bilgiler

 

Açılış Penceresi

 

 

 

Visual Basic'i ilk açtığınızda bu pencere karşınıza çıkacaktır.Burada Standart EXE açılışta seçili haldedir.Bizim de şimdilik üzerinde çalışacağımız kısım da burası zaten.Diğer kısımlar haftalar sonraki derslerimizde işimize yarıyacak.Şimdi bizim yapmamız gereken Standart Exe seçili haldeyken "aç" butonunu tıklamaktır.

 

Visual Basic Ekranı

 

 

 

Form Penceresi:Açılışta üzerinde hiçbirşey yoktur,daha sonra yazacağınız programda kontrol elemanlarını(buton,text kutusu,resim kutusu vb.)üzerinde barındıracak olan penceredir.Kontrol elemanları formun üzerine yerleştirilir,Formlar da birleşerek programı oluşturur(1 programda tek form veya daha fazla form olabilir,çok formlu uygulamaları sonraki derslerde göreceğiz)

 

Tool Box Penceresi:Formun üzerine yerleştireceğimiz kontrol lelemanlarını(buton,text kutusu,combobox,resim kutusu vb..)üzerinde bulunduran penceredir.Bu penceredeki araçların fonksiyonlarını teker teker birdahaki derste göstereceğim

 

Form Explorer Penceresi:Bu pencere sayesinde programımızdaki form,modul vb. arasında geçiş yaapabiliriz.Bu pencerenin en üstünde 3 tane buton var,bu butonlardan en soldaki kod penceresini(kod yazacağımız pencereyi),onun yanındaki buton ise tasarım penceresini(programımızın görünümünü düzenlediğimiz,toolboxtaki kontrol elemanlarını mousemiz yardımıyla formun üzerine yerlestirtidiğimiz pencere)penceredir.En sondaki pencere ise form ve modulleri tek bir dosya halinde veya açık bir şekilde görmemizi sağlar.

 

Properties Penceresi:Bu pencere sayesinde kontrol elemanlarının( buton, text kutusu,resim kutusu vb.) özelliklerini ayarlayabiliriz.Kontrol elemanlarını ayrı ayrı incelediğimizde bu pencereyi ayrıntılı bir şekilde öğrenmiş olacağız.Ama benden tavsiye şimdiden formun üstüne rastgele buton felan koyun,properties penceresinden özelliklerini felan değiştirin,bence en güzel öğrenme yöntemidir deneme-yanılma

Yorum (yok) Yorum yaz!

Ag da güvenlik

1/7/2007 ·

FireWall: Ag kontrolü ve trafik kaydının tutulması

Ayrıntılı incelemeye geçmeden önce firewall'un ne olduguna dair kısa bir tanımlama yapmak gerekir.

Firewall (Ates Duvarı), özel bir ag'a (ve/veya ag'dan) yetkisiz erisimleri engelleyen gerek donanımsal,

gerek yazılımsal ya da her ikisinin kombinasyonu seklinde uygulanabilen sisteme adapte edilmis

kurulumlardır. Genelde büyük sirketler ve ISP'lerde kullanılır. Fonksiyonu ag kontrolünü saglamak ve

bütün elektronik trafigi loglamaktır. Sitem Yöneticisi(Administrator) tarfından belirlenen güvenlik

politikası tabanında firewall'dan geçitler ya yasaklanır ya da serbest bırakılır. Firewall bütün iletisim

girisimlerindeki kimlik bilgilerini denetler ve varolan geçerli politika ile karsılastırır. letiyi kabul etme ya

da reddetme kararı sistem yöneticisi tarafından belirlenmis kurallar dogrultusunda isleme alınır ve

daha sonra incelenmek üzere loglanır. Bu tip yazılımlar daha çok büyük ag'lar ve önemli bir

veritabanını korumak için kullanılır. Ve en önemli nokta hiçbir firewall %100 güvenlik saglamaz. Bu

handikap ancak isletim sistemlerinde bulunan açıkların sona ermesi ve gelistirilecek yeni güvenlik

yöntemleri ile ortadan kaldırılabilir!

Simdi sırasıyla alınabilecek

güvenlik yöntemlerini inceleyip,

hangisinin orta ve uzun vadede

ise yarar oldugu sorusuna bir

açıklık getirelim. Ancak konuya

girmeden önce bilinmesi gereken,

söz konusu her iki yöntemin de

kendi aralarında alt seçeneklere

ayrıldıgı ve koruma amaçlı

yapılacak her hareketin sistemin

isleyis performansını dogrudan

etkiledigidir. Üzerinde anti-virüs

özelligi bulunan veya ekstra bir

anti-virüs programı ile entegre

edilmis tüm güvenlik yazılımları -

dogal olarak- maksimum %10'a

yakın performans düsüklügü

gösterebilir. Aslında bu kabul

edilebilir bir ölçüdür. Fakat son

versiyonlarını inceledigimiz bir

çok anti-virüs ve firewall

yazılımının bunu mümkün oldugunca minimuma indirdigini tespit ettik.

Ortalama islem yapan bir sistem için %10'luk kayıp normal gözükebilir ancak farklı ünitelere baglı

terminal sayısı yüksek olan server'lara fazladan yük getirecegi kesindir. Bu da web'i agırlıklı olarak

kullanan, yogun e-ticaret yapan, farklı DNS'ler barındıran, kendi iç agı dısında baska aglara da bagımlı

olan her kurum için hiçte hos olmayan bir durumdur. Yazı dizimizin sonunda bu amaca yönelik

hazırladıgımız, önemli ag isletim sistemleri ve kurumsal firewall programlarını kapsayan bir performans

analiz tablosu bulacaksınız.

Sistemin tetkik edilerek tekrar

yapılandırılması

Yetkilendirme diagramını

kısıtlayarak tekrardan belirleyin,

bu davetsiz misafirleri azaltacaktır.

Bu yöntem ilk bakısta küçük

ölçekli firmaların

benimseyebilecegi bir seçenek

gibi gözükse de aslında ciddi

anlamda profesyonellik gerektiren

bir olaydır. Bu isi yapacak sistem

yöneticisinin sunucu ve ag

üzerindeki mevcut isletim

sistemlerini çok iyi tanıması, ne gibi açıklar bulundugunu iyi analiz etmesi gerekir. Ayrıca yetkilendirme

diagramını kısıtlayarak tekrardan belirlemesi, güncellemeleri(up-date) ve yamaları(patch) kısa

aralıklarla takip ederek varsa yenilik ve direktifleri (mutlaka vardır) sisteme derhal entegre etmesi

gerekir.

Yetkilendirme diagramının incelenerek tekrardan belirlenmesi sisteme izinsiz girebilecek davetsiz

misafirlerin sayısını azaltacaktır. Ayrıca sisteme giris yapan kullanıcıların parolaları belirli periyotlarda

akılda kalıcı olmayan yeni sifrelerle degistirilmeli. Bunlara ilave olarak üçüncü parti yazılımlara

güvenip, isletim sistemin elverdigi ölçüde, kendini kanıtlamıs bir anti-virüs programı kurulmalıdır. Aynı

zamanda port denetleyici (port audit) 'de kurubilirsiniz. Ancak bu server üzerinde duraksamalara

sebebiyet verecektir. Anti-virüs programları, paylasılan ag dosyalarından gelen e-mail ek'lerine ve

Internet'ten download edilen her tür dosyaya karsı etkili virüs taraması yapabilen bir yazılım olmalı.

Daha da önemlisi tarama sırasında ciddi bir duraksamaya sebebiyet vermemeli.

ANT-VRÜS

Sophos Anti-Virus Multi-platform seçeneklerinden dolayı kurumsal anti-virüs yazılımlarına iyi bir örnek.

Sadece kurumsal aglar için gelistirilmis bir anti-virüs yazılımı olan Sophos, yukarıda saydıgımız

özellikleri üzerinde bulundurması açısından örnek bir program olarak gösterilebilir. Sophos virüs

güncellemelerini her ay bir CD üzerinde müsterilerine yolluyor. Bunun yanında web sitesi üzerinden de

güncellemeler elde edilebiliyor. Sürekli internet baglantısına sahip olan firmalar "automated update"

seçenegi ile yeni gelen virüslerin güncelleme dosyalarını alabiliyorlar. Bu programın bizi en etkileyen

tarafı, Multi-Platform destegi ve istemci-sunucu mimarisi oldu. Çok genis sunucu ve istemci destegine

sahip Sophos, sunucu tarafında Windows NT/2000, Novel Netware, OpenVMS, OS/2, Lotus Notes ve

degisik Unix platformları üzerinde çalısıyor. stemci tarafında ise tüm Windows familyası, Dos,

Macintosh ve OS/2 üzerinde versiyonlar mevcut. Sophos'un kisisel kullanım için herhangi bir versiyonu

bulunmuyor. Daha ayrıntılı bilgi ve deneme sürümü için www.sophos.com adresine bakabilirsiniz (Bu

programın ayrıntılı incelemesi ilerleyen bölümlerde yayınlanacaktır). Bazı virüs programlarında, URL

ve istenmeyen dosya uzantılarını bloke etme gibi ekstra araçlarda bulunmaktadır. Biz burada her ne

kadar Sophos'u örnek olarak verdiysek te piyasada bulunan kaliteli bir çok anti-virüs yazılımı her türlü

virüs ve trojanı basarıyla bulup yokedebiliyor. Önemli olan sizin zamanında tedbirinizi almıs

olmanızdır. International Computer Security Association'ın virüs saldırıları ile ilgili 300 BT

profesyonelini kapsayan bir arastırmasına göre, katılımcıların %80'i "is gücü kaybı, kilitlenme ve bozuk

dosyaları" en önemli zararlar olarak belirlemis.

Virüs çesitleri ve çalısma prensipleri hakkında ayrıntılı bilgiyi Sophos'un sitesinden

edinebileceginiz gibi bir baska dev yazılım grubu www.symantec.com veya Computer Associates'ın

www.ca.com/virusinfo adreslerini de ziyaret edebilirsiniz.

Agları bekleyen tehlikeler: Hacker - Trojan ve Virüs kaosu

Bir ag analizörü (ya da sniffer) kullanan hacker, iletilen verinin tipi konusunda ipuçları saglayacaktır.

Yapım amaçları ve çalısma sekilleri itibariyle trojanlar virüslerden daha tehlikelidir. Ayrıntıya girmeden

kısaca tanımlamak gerekirse, trojanlar Truva atı olarakta tanınırlar. ".exe, .vbs" gibi çalıstırılabilir

dosyalar yoluyla bulasan ve bulastıkları sistemi tüm dünyaya açan casus programlardır. Bu tip

programlar sayesinde, yeterli tecrübesi olan herhangi biri bile sisteminize sızıp dosyalarınızı

kurcalayabilir, yaptıklarınızı haberiniz olmadan gözleyebilir, ve o andaki ruh durumuna göre canı

isterse sisteminize 'format' dahi atabilir. Yukarıda da belirtildigi gibi piyasadaki kaliteli anti-virüs

yazılımlarının hepsi tehlikeli trojanları tanıyabiliyor. Ancak anti-virüs yazılımlarının mutlaka

güncellenmesi ve varsa (automated-update) seçeneginin daima açık tutulması gerekir.Tüm bunlara

ragmen bir trojanın sisteminize bulasması bir dosyanın önizleme yapılmasıyla dahi olabilir. Bu yüzden

ag'daki tüm kullanıcıların sözkonusu programlarındaki otomatik önizleme seçeneklerini mutlaka

"Disable" konuma getirin. Kolaylık gibi görünen bu özellik, 'gif' sanılan bir dosyayı görüntülemek için

çalısır ve bu eger bir trojansa ve çalıstırıldıysa artık çok geçtir. Sonuç olarak trojanlar

executable(çalıstırılabilir) programlardır ve sadece chat odalarında insanların dosya göndermeleri ile

bulasmaz, alınan bir e-mail'deki programı çalıstırarak da trojanlanabilirsiniz!

Sinsi Tehlike: AGI KOKLAMA (sniffer)

Gereksiz protokolleri kapatın. IP ve MAC bazında protokol ataması yapın. Ne kadar güvenlik tedbiriniz

olursa olsun kullanıcıların sitelerden veya FTP'den dowload seçeneklerini kısıtlayın ya da bu

protokolleri kapatın. Çok gerekliyse IP ve MAC bazında protokol ataması yapın. External ve Internal

servisleri gözden geçirerek sadece gerekli olanları açın. Çünkü hacker'lar genelde açık protokoller ve

portlar sayesinde amaçlarına ulasmaya çalısırlar. Hacker, açık protokoller ve protları bir ag analizörü

ya da sniffer kullanarak kolayca tespit edebilir ve bir kalıp ortaya çıktıgında bunun kıstaslarına uygun

verileri de ele geçirmis olur. Bir kullanıcı aga her baglandıgında aynı veriyi iletiliyorsa bunun kullanıcı

adı ve parola olma olasılıgı yüksektir ve hacker tarafından desifre edilmeside an meselesidir. Ancak ag

trafigini izlemek, aga fiziksel bir baglantı gerektirir. Yine de eger hacker yasadısı etkinliklerini yürütmek

için kurallara uygun olarak baglanmıs bir cihaz kullanıyorsa, bulunma olasılıgı oldukça düsüktür. Bu

asamada sistem yöneticilerine düsen görev yasadısı sniffer'lara karsı düzenli, ilan edilmemis

denetimler gerçeklestirilmesini saglamaktır. Özellikle unutulmaması gereken bir gerçek var! çeriden

olusabilecek saldırılarında en az dıs saldırılar kadar sık ve ciddi olabilecegi... USA FBI/CBI'ın

Bilgisayar suçları ve güvenlik üzerine yapmıs oldugu bir ankete göre ag üzerindeki saldırıların %55'i

nin içeriden kaynaklandıgı tespit edilmis.

Trojan mantıgını kullanan

sadece hacker'lar mı?

Trojan mantıgını kullanan sadece

hacker'lar degil! Bir çok program

bu tip casus ******'lerini

kendilerine adepte etmis

durumdalar. Birçok shareware ve

freeware program casus ******'ler

içermekte! Örnegin hızlı ve

düzgün dosya indirmesiyle

tanınan ünlü download aracı

Getright bu yazılımlardan sadece

biri. Getright, herhangi bir dosyayı

download ettiginiz sırada dosyanın

türü ve içerigi konusunda IP

numaranızı da kaydederek kendi

server'ına bilgi yollayan bir

program. CuteFTP ve

RealPlayer'da sabıkalılar

arasında. Ancak RealPlayer almıs oldugu tepkilere karsılık olsa gerek son sürümüne bu islemin iptal

edilebildigi bir seçenek koymus. Aslında bu tip teknolojilere Aureate/Radiate denmekte. Piyasada su

anda bulunan 700'ün üzerinde shareware ve freeware program bu Aureate/Radiate denen bu

teknolojiyi hiç haber vermeden kullanmaktalar. Browser'lar cephesinde de durum pek farklı degil.

Örnegin Netscape'in 4.7 sürümünden itibaren eklenen Smart Download seçenegini kullandıgınızda,

Smart Download size hiç bir haber vermeden hangi sunucudan (server) hangi dosyayı çektiginizi, IP

numaranızı ve e-mail adresinizi Netscape'e haber veriyor.

Hatta bir süre sonra arama modülünün de aynı davranısı sergiledigi farkedilince, Christopher Specht

isimli bir ABD vatandası Netscape'in sahibi AOL firmasını, "kisilerin özel hayatının gizliligine karısmak"

iddiası ile mahkemeye vermisti. Netscape/AOL ikilisinin iddialara cevabı, yarım kalan download'ları

daha sonra devam ettirebilmenizi saglayan Smart Download fonksiyonunun çalısabilmek için bu

dasyalara ihtiyaç duydugu yolunda olmustu. Ancak bu açıklama, arama fonksiyonunda aynı davranısı

sergilemesine yetmedi. Internet Explorer için de aynı durum sözkonusu. Yalnızca metod ve amaç

degisik. Internet Explorer'a 5.0 sürümünden itibaren eklenen bu metot, sol tarafta bulunan arama

panelinin kullanılması durumunda ortaya çıkıyor. Bu paneli kullanarak herhangi bir arama motorundan

sorgulama yaptıgınızda vermis oldugunuz direktifler önce Microsoft'a gidiyor. Microsoft istekleri

paketliyor ve verileri tarama yapmak istediginiz arama motorundan alıyor.

Bu islemin nasıl gerçeklestigini görmek isterseniz:

Registry'deki HKEY_LOCOL_MACHINESOFTWAREMicrosoftInternet ExplorerSearch kayıt yolunu

inceleyebilirsiniz.

Açık tehlike kaynakları: Portlar

Güvenligin ihlal edildigi ortamlarda basrolü 'Portlar' oynar! Karsılıklı veri iletisimine dayalı her tür

programın ve dolayısıyla trojanların çalısma sistemi portlara dayanır ve açık portlar sayesinde

islevlerini yerine getirirler. Peki nedir bu çok konusulan portlar? PC'lerde Internet baglantılarında

kullanılmak üzere ayrılmıs 65535 adet sanal port bulunur. 0-1024 arasındaki portlar "Well known port

numbers" olarak bilinir ve her birinin standart görevleri vardır. Örnegin; 80 numaralı port Web

sayfalarını gezerken, 25 numaralı port e-mail gönderirken, 110 numaralı port ise e-mail alırken

kullanılır. "Bu standart portlar hakkında basvurabileceginiz en güvenilir kaynaklar RFC belgeleridir"

1024'ten büyük port numaraları ise programların ve sistemlerin diledikleri gibi kullanmaları için serbest

bırakılmıstır. Dolayısıyla herhangi bir standartları yoktur. Sonuç olarak güvenligi ihlal edici ortamlarda

'Portlar' basrolü oynamaktadır ve çok iyi incelenmeleri gerekmektedir. lerleyen bölümlerde portlar

hakkında daha ayrıntılı bilgiler bulacaksınız…

Bu ay vermis oldugumuz bilgiler,

firewall ve denetim yazılımlarının

bir ag ortamında ne kadar gerekli

oldugunu anlama açısından

oldukça gereklidir. Çünkü "sirket

sırları ve tescilli bilginin

çalınması" söz konusudur.

Bilgisayar Güvenligi Enstitüsü

(Computer Security Institute-CSI)

her yıl düzenli olarak bilgisayar

suçları ve güvenlik arastırma

raporu yayınlar. Önceki yılları da

baz alarak yapmıs oldugumuz

incelemelerde, arastırmaya

katılan sirketlerin neredeyse

%99'u nun en az bir defa güvenlik

saldırısına maruz kaldıgını

gördük. Özellikle kurum

bilgilerinin çalınması en üst sırada. Oldukça düsündürücü degil mi? Önümüzdeki ay en önemli 10

güvenlik açıgı ve bir kurumsal firewall incelememiz olacak.

Yorum (yok) Yorum yaz!

Bir internet Kafe Kuralım

1/7/2007 ·

Bir internet kafe,internet’e baglı ve server olarak görev yapan bir ana

bilgisayarla, ona baglı terminallerden olusur. internet Kafe kurmak için salonun

ruhsatı ve belediyeyle ilgili hukuksal islemlerin yürütülmesi sırasında

bilgisayarların alınması yerinde olur. internet Kafenin kısaca Netkafenin sorunsuz

çalısabilmesi için önce server ile terminallerin arasında kurulacak agın sorunsuz

çalısmasını saglamalısınız. Böyle bir yerel alan agını çesitli isletim sistemleri ile

çalıstırabilirsiniz. Burada fazlaca uzmanlık gerektirmeyen ve iyi bir Window 98

kullanıcısının kurup yönetebilecegi Windows NT agını örnek olarak alacagız ve

server’a NT server, terminallere Windows 98 kuracagız. Fakat aynı isi Linux agı ile

de yapabilirsiniz. Ayrıca Windows 98 ikinci sürüm, bir 98 agında internet

paylasımı saglayabilir.

Bu noktada verebilecegimiz bir diger karar, bilgisayarda internet baglantısını

nasıl paylastıracagımıza iliskin olacaktır. Bu yazılım yoluyla (Örnegin Wingate)

veya donanım (yani IP sherer denen cihaz) yoluyla yapılabilir.

Hangi ag isletim sistemini kullanırsanız kullanın, önce her bilgisayara bir

Ethernet kartı, mevcut terminallerin ve server sayısında (baglantı noktası) bulunan

bir “akıllı Hub” ve terminallerdeki Ethernet kartlarını Hub’a baglayacak sayıda ve

uzunlukta kablo gerekir. UTP tipi kablo baglantı için tercih edilmelidir.

Server olarak kullanılacak bilgisayara NT 4.0 Server, terminallere de Windows

98’i kurduktan sonra, sırayla su islemleri yapacaksınız.

1.Ethernet kartını bilgisayara takın.Ag kartı takmak, evdeki bilgisayarınıza

sözgelimi tarayıcı veya CD-ROM yazıcısı için kart takmaktan farksızdır. Ethernet

kartının sürücüsünü yükleyin;çakısma veya diger sorunları giderin. Tak-çalıstır ise

sürücü yükleme islemi hemen hemen otomatik olarak yapılacaktır.

2.Bütün terminal bilgisayarların denetim masasını açın, ve ag aracını çalıstırın;

ikinci sekme olan tanımlamayı (

Identification) tıklayın ve herbirine farklı bir isim verin. Bütün bilgisayarların

çalısma grubu (Workgroup)kutusuna aynuıismi yazın. (Bilgisayar ismi ile çalısma

grubu aynı olmaz. Bilgisayar tanımı bölümünü isterseniz bos bırakabilirsiniz.)

3.Ag kutusunun birinci sekmesi olan yapılandırmayı (confguration), ve

görüntülenen listede ethernet kartının TCP/IP satırını tıklayın (Bu satırda,

“TCP/IP#NE2000 COMP” veya “TCP/IP #NDC 10/100 fast ethernet adapter” gibi

TCP/IP ve kartın adı bulunur.Bu satırı tıkladıgınızda, listenin altındaki üç

dügmeden, özellikler adlı olanı etkin hale gelir. Bu dügmeyi tıklayın;bir deger

içerir.) Açılacak kutunun ilk sekmesi “IP adresi” (IP address) seçilecektir; burada

bir “IP adresi belirt” (Specfy an IP address) dügmesine isaret koyun ve IP adresi

hanesine bu bilgisayara vereceginiz IP adresini yazın. Buraya istediginiz IP adresini

yazabilirsiniz; ancak gerçek Internet’te kullanılan ve baskasına ait bir IP adresi

yazmanız halinde isler karısır. Uluslararası IP adresi belirleme kurulu yerel alan

agları için 192.168.0.1’den 192.168.255.255’e kadar aralıgı ayırmıs bulunuyor. iyi

bir uygulama 192.168.0.1’i server’e vermek ve terminalleri

192.168.0.2,192.168.0.3... numaralandırmaktır. iki bilgisayara aynı IP’yi

verirseniz, server itiraz edecektir.”Alt ag maskesi” (Subnet Mask) hanesine

255.255.255.0 yazın. Tamam dügmesini tıklayın.

4.Ag diyalog kutusuna döndügünüzde , önce “ekle” dügmesini tıklayın;Açılacak

ag bileseni türünü seç (Select a network component) listesinden “iletisim

kuralları”(Communication protocols) maddesini seçin ve ekle dügmesini

tıklayın;Windows sürücü bilgisi veritabanını olustururken bekleyin ve açılacak

listede, solda üreticiler bölümünde Microsoft’u sagda iletisim ag kuralları

bölümünde ise “IPX-SPX uyumlu iletisim kuralları” maddesini seçin.Tamamı

Tıklayın.

5.Windows, bilgisayarı yeniden baslatmayı önerdiginde kabul edin.Ag kartlarını

yapılandırırken bir hata yaparak bilgisayara aynı ismi veya IP adresini verdiyseniz,

bilgisayar açılırken hata mesajıyla karsılasabilirsiniz. Bilgisayarın TCP/IP

ayarlarının dogru yapılıp yapılmadıgını, bilgisayar arası iletisimin tam saglanıp

saglanmadıgını ve agın düzgün çalısıp çalısmadıgını PING Komutu ile

arastırabilirsiniz. Server’in MS-DOS Komut istemcisinde, ayarını belirttiginiz bir

terminalin IP adresini “ping” etmek için “C:>ping 192.168.0.2” yazın. Ping

programı iki bilgisayar arasındaki haberlesme hızını bir takım rakamlarla

bildirecektir. Bu listenin yerine örnegin; “Request timeout” mesajı alırsanızag

baglantısında fiziksel bir sorun var demektir. Listede “%100 kayıp” kelimesini

görürseniz, sürücü yüklemede hata olduguna hükmedebilirsiniz.

6.Kurdugumuz Netkafe’nin Internet baglantısı Server’dan saglanacak ve bu

terminallere yazılım yoluyla paylastırılacaksa, bu amaçla en çok kullanılan ve

paylasmalı program;(Shareware) olan Wingate kullanılabilir. Wingate

(www.wingate.net), Internet baglantısını birden çok bilgisayara paylastırmaya

yarayan bir Proxy server programıdır. 2,5,10 ve sınırsız kullanımlar için farklı

lisanslar alabilirsiniz. Wingate asagıdaki servere kurulur.Bu sırada SMTP,NNTP ve

IRC Server gibi protokol ve hizmetleri saglayacak baglantıların adresleri

yazılmalıdır. Örnegin Internet Kafe müsterilerimize elektronik posta hizmeti

verebilmek için Wingatenin SMTP hanesine, Internet servis saglayıcının size

bildirmis oldugu SMTP adresini (Örnegin: mailbir.net.tr) yazmanız gerekir.

Wingate, server bilgisayarı çalıstırdıgı sürece çalısır ve server ya da terminaller

Internet baglantısı istediginde, bunu saglar. Wingate Internet baglantısı saglanmıs

oldugu sırada bir baska kullanıcı Internet baglantısını istedigi taktirde, mevcut

baglantıyı yeni talep sahibiyle paylastırır.

Bunun için terminallere Internet baglantısını Wingate’den (server’den) alacaklarını

bildirmek gerekir.

7.Terminallere Internet baglantısını server üzerinden kuracaklarını bildrmenin

yolu, Browser programların baglantı ayarını proxy (yetkili sunucu) için yapmayı

gerektirir.masaüstündeki Internet Explorer simgesinisag tıklayın (veya açık olan

proram peceresinde Görünüm menüsünden Internet seçenekleri maddesini seçin;

Connectios (baglantılar) sekmesinde (programın sürümüne göre) “Bir yetkili

sunucu kullanarak Internet’e eris” kutusunu isaretleyin, yandaki gelismis

dügmesine tıklayın; veya LAN settings dügmesini tıklayın, açılan kutuda proxy

server (yetkili sunucu) kutusuna isaret koyun, yandaki gelismis dügmesini tıklayın.

Her iki yolla da açılacak yetkili sunucu ayarları kutusundaki Internet hizmet

türlerinin karsısına bu hzmetin alınacagı server bilgisayarın IP adreslerini

port(baglantı noktası) numaralarını yazın.(Baglantı noktası, HTTP, güvenli HTTP,

FTP,GOPHER, için 80 SOCKS için ise 1080’dir)

Net scape navigator için edit menüsünden preferences, açılacak kutuda ise

soldaki liste de proixes maddesini isretleyin. "Manual proxy configuration" (elle

proxy yapılandırması) maddesine isaret koyarak, sagındaki view menüsünü

tıklayınız.Açılacak kutudaki bilgileri buradaki ekran görüntüsüne uygun olarak

girin; sadece WAIS hanesini açık bırakın. Browser programınız açıldıgında,

internet hizmetlerini ana makineden isteyecek ve terminalin bu istegine ana

makinedeki wingate programı internet baglantısını saglayarak cevap verecektir.

8.FTP programlarıda tıpkı browser gibi internet baglantısını nasıl

saglayacaklarını billmek isterler. CuteFTP veye WS_FTP gibi programların

seçenekler veya ayarlar menüsünde bulacagınız firewall veye proxy maddesini

açacak proxy sever kısmına ana makinenin IGP adresi., port numarası olarakta 21

yazın.

9.IRC programları için ayarları yaptıgınız diyalog kutusunda firewall maddesini

seçin ve programın br proxy server yoluyla (veya diger bir deyimle bir firewallın

arkasındaçalısmasını saglayacak ayarı etkinlestirin.Örnegin mIRC'de bunu options

menüsünde, firewall maddesinde "use sock firewall" kutusuna isaret koyarak

yapabilirsiniz. "Hostname" alarak ana makinenin IP adresini, port numarası

olarakta sock server için kullanılan 1080'i yazın.(IRC istemci programları

wingate aracılıgıyla IRC server'e baglandıklarında, IRC server, IP numarası olarak

ana makinenin internet oturumuna ISS'in tahsis ettigi IP adresini görür.Dolaysıyla

sizin Netkafeden aynı anda IRC'de Chat yapan herkes birbirinin "clone"u yani

kopyası olarak görülürler. Bu DCC ile dosya yollama ve almada sorunlara yol

açabilir.)

10.Netkafe müsterilerinin elektronik mesaj alıp verebilmeleri için bir elektronik

mektuplasma programını kurmanız ve proxy ile çalısmasını saglamanız gerekir.

Örnegin Outlook Expressde SMTP POP3 alanlarına ana makinenin IP adresi

yazılır. Fakat wingate'e gerçek SMTP ve POP server adreslerini vermeniz gerekir.

11.Haber grupları (Usenet) için proxy ayarlarıda aynen elektronik mesaj

programları için yapıldıgı gibi yapılır; NNTP server alanına ana makinenin IP

adresini yazılır. Wingate'e gerçek NNtp server'in adresini (örnegin,

news.marun.edu.tr) vermeniz gerekir.wingate sadece bir NNTP baglantısı

saglarken, Gatekeeper programı, "TCP/IP mappin services" aracılıgıyla birden çok

NNTP server ile baglantı verir. [Bütün bu ayarları sizin için yapan programlarda

mevcuttur. Dilerseniz wingate terminaline örnegin "wingate client" kurarak

ayarların otomatik olarak yapılmasını saglayabilirsiniz.)

DONANIM YOLUYLA INTERNET PAYLASMA

Buraya kadar internet kafede serverde saglanacak internet baglantısını

terminallere yazılım yoluyla dagıtmayı gördük. Fakat bu islem donanım yoluylada

yapılabilir. Bu tür cihazlara IP-Sharer (IP paylastırcı) denir. Kurulumu ve kullanımı

çok kolay olan IP-Sharer internet paylasımının nasıl yapıldıgına bir göz atalım.

IP-Sharer cihazını bir harici modeme takın; sonra IP-Shareri agın Hub'una

kabloyla baglayın. Yani IP-Sharer bir bilgisayarmıs gibi agın bir üyesi olacaktır.

IP-Sharer ile birlikte verilen yazılımı herhangi bir bilgisayara kurun. Bu yazılım

agda bulunan IP-Sharer cihazını bulup ona baglantı için gerekli bilgilerin

aktarılmasını saglar. Program, IP-Shareri bulmazsa bunu size bildirir. Yazılım

kurulurken sizden baglantı için gerekli olan, internet servis saglayıcınızın telefon

numarasını, kullanıcı adınızı, parolanızı ve DNS adresilerini girmenizi ister.

Kurulum esnasında IP-Sharer için bir IP adresi belirlemeniz gerekir. Bu adres

192.168.1.1 olabilir.

Bütün ayarlar yapıldıktan sonra terminaller baglantıya hazır duruma gelmis

sayılır. Simdi agdaki bilgisayarların IP adresinin statik olarak mı verikecegi, yoksa

bilgisayar açıldıgında bir DHCP sunucusundan mı alınacagına kara vermeniz

gerekir. IP-Sharer yazılımında bulunan DHCP server hizmetini etkin hale getirerek,

her bilgisayara tek tek IP yazma sorunundan kurtulabilirsiniz. Bunun için ethernet

kartının TCP/Ip özelliklerinde "IP adresi" kısmında bulunan "otomatik IP adresi al"

seçenegi isaretli olmalıdır. Bu sayede bilgisayar her açılısta DHCP sunucusunun

ona verecegi yerel IP adresini kullanacaktır. Bilgisayarlara tek tek IP adresi vermak

istiyorsanız, bunu ethernet kartının TCP/IP özelliklerinde bulunan "bir IP adresi

belirt" seçenegini isaretleyip altındaki kutuya IP adresi yazmak suretiyle

yapabilirsiniz. IP adresini elle verdiginiz zaman "ag geçidi" alanına IP-Sharer

cihazına vermis oldugumuz IP adresini ( örnegin 192.168.1.1) yazmamız gerekir.

Terminal bilgisayarlar internete baglanmak istedigi zaman ag geçinde bulunan

adrese gidecektir ve orada bulunan IP-Sharer sayesinde baglantı saglanacaktır.

Bunun dısında internete baglanacak olan programalar için proxy ayarı yapmaya

gerek yoktur. Sadece "Yerel agı kullanarak internete baglan" seçeneginin etkin

olması yeterlidir.

Yorum (yok) Yorum yaz!

Bilgisayar Agları

1/7/2007 ·

1. Giris

Her gün kullanılan bir ag : Telefon Agı

@ Telefon agı sayesinde çok kısa mesafelerden dünyanın her yerine iletisim

kurmak mümkündür.

@ Bilgisayar Agları da bir anlamda bu teknolojinin gelisimi olarak görülebilir.

Bu dökümanla Bilgisayar Aglarını, tasarımları ve kullanımları açısından

anlamaya çalısacagız.

2. Temel Kavramlar

2.1. Ag ( Network ) Nedir?

@ Ag, paylasım amacıyla iki ya da daha fazla cihazın bir araya getirilmesiyle

olusturulan bir yapıdır.

@ Yüzlerce is istasyonu veya kisisel bilgisayardan olusabilecegi gibi, iki

bilgisayarın birbirine baglanmasıyla da elde edilebilir.

2.2. Bir Agla(networkle) Amaçlananlar

@ Kaynak paylasımı :Donanım, yazılım, veri paylasımı,

@ Yüksek Güvenilirlik :Önemli dosyaların birkaç makinada yedeklenmesi,

@ Harcanacak Paradan Tasaruf :PC'lerin her geçen gün daha cazip hale gelen

fiat/performans oranı,

@ Ölçeklenebilirlik :Daha fazla islemci eklenerek sistem performansının artması,

@ letisim :Çalısanların kendi aralarında ve dünya ile kurdukları bir iletisim

ortamı olması,

@ Bilgi :Gazetelerden tartısma gruplarına, e-posta'dan elektronik ticarete, videokonferans,

WWW, ftp (dosya transferi), eglence gibi birçok ortama internet

aracılıgıyla ulasılabilmesi ve bilgi toplanmasının saglanmasıdır.

2.3. Paylasım

@ Temelde her ag paylasım içindir.

@ Aglar, cihazların (yazıcı, disk, teyp vs) uygulamaların ve bilginin paylasımını

olanaklı kılar.

@ Paylasım

@ Hem kisilerin hem de çalısma grubunun (work group) etkinligini arttır.

@ Yazılım ve donanım maliyetlerini düsürür.

@ Ürün gelistirme maliyetini azaltır.

@ Dezavantaj olarak performans düsüklügü olabilir.

Uygulama Programlarının Paylasımı

@ Paylasılacak programlar server(sunucu) üzerinde olan bir ag diski üzerinde

kurulabilir.

@ lgili dosya paylasılabilir, okunabilir veya çalıstırılabilir ama silinemez olarak

belirlenir ve kullanıma açılır.

@ Kullanıcılar sisteme baglanır(login) ve sonrasında diske erisir, uygulamaları

çalıstırabilirler.

@ Bu sekilde programların kurulma ve bakım islemleri kolaylasır.

@ Ag lisansı ile yazılım maliyeti düser.

Döküman Paylasımı

@ Aynı dosyaya veya dosyaların farklı bölgelerine farklı kullanıcılar tarafından

degisik haklarla iletisim saglanabilir.

@ Bunun için karmasık - gelismis yazılımlar kullanılmalıdır.

@ Paylasılan dokümandaki degisiklik bütün kullanıcılara yansır.

2.4. Ag Çesitleri

Agları dört ana sınıfta toplayabiliriz :

2.4.1. Yerel Aglar

@ Bina veya ofis içi gibi sınırlı alanlar dahilinde kurulurlar.

@ Diger ag tiplerine göre daha hızlı çalısırlar.

@ Bünyelerinde bilgisayarlar, yazıcılar, çiziciler, CD-ROM sürücüler ve diger çevre

arabirimleri yer alır.

@ Günümüzde pek çok sirketin günlük islemleri yerel bilgisayar aglarıyla

yürütülmektedir.

2.4.2. Kampüs Agları

@ Adını birden fazla binayı bir ag ile birlestiren ilk organizasyonlar olan

üniversitelerden alıyor.

@ Birbirine yakın olan binalar rasında bilgi ve kaynak paylasımını saglarlar.

@ Yeraltı ve yerüstü kabloları kullanılarak kurulurlar.

@ Degisik birimler arasında (ör: tasarım ve üretim) arasında bilgi transferi

gereken büyük sirketlerin hemen hepsinde bulunurlar.

2.4.3. Ulusal Aglar

@ Tüm ülkeye yayılmıs olan organizasyonların birimleri arasında veri iletisimini

saglarlar.

@ Bölgeleri, sehirleri, eyaletleri ve tüm ülkeyi kapsayabilirler.

@ Büyüksehir alan agları (MAN), ya da genis alan agları (WAN) adları da

kullanılır.

@ Bir iletisim alt yapısını gerektirirler. Bu alt yapı da telekomünikasyon sirketleri

tarafından ( TT , AT&T vs. ) saglanır.

2.4.4. Uluslararası Aglar

@ Veri iletisim ihtiyacı ülke sınırlarını asmaya basladıgında devreye girerler.

@ letisim, okyanusları asan kablolar aracılıgıyla saglanabilecegi gibi uydular da

kullanılabilir.

@ Özel bir takım cihazlar (yönlendirici -çoklayıcı vs) kullanılır.

@ Degisik fiyat-performans seçenekleri mevcuttur.

@ WAN (Wide Area Networks) genel adıyla anılırlar.2.6.

2.5. Veri Transfer ( letim ) Hızı

@ Bir agın iletim kapasitesini ölçmek için gelistirilmis matematiksel bir modeldir.

@ Birim olarak "bps" (bit per second - birim zamanda iletilen bit sayısı) kullanılır.

@ Yerel agların iletim hızları geçen yıllara kadar 1-100 Mbps(Megabit per second)

arasında degisirken, artık gigabit teknolojiler sayesinde 1000 Mbps ve üstü

hızlar kullanılmaya baslanmıstır.

2.6. Ag Üzerinde Bir Bilgisayar

@ Standart PC , Apple veya Power PC, Workstation

@ Ag ile ilgili donanım veya yazılım eklenmis durumda

@ Bilgisayar içindeki ag arabirim kartı (ör:\ ethernet kartı)

Bu karta takılan kablolarla gerekli iletisim cihazına baglantı saglanılır.

@ Gerekli yazılım ve donanımlar kuruldugunda ag islemleri kullanıcıya yansımaz.

@ Artık ag üzerindeki kaynaklara ( disk, yazıcı ve veritabanına ) ulasılabilir.

3. Ag Topolojileri

3.1. Bus Topolojisi

Tüm bilgisayarlar ve diger ag gereçleri tek bir fiziksel ortam üzerinde

sıralanırlar.

@ En ucuz ag teknolojilerinden biridir.

@ Hatanın yerinin belirlenmesi zor olmaktadır. Hata yerini belirlemek için tüm

cihazların tek tek sökülüp takılmaları gerekir.

3.2. Yıldız ( Star ) Topolojisi

Bu topolojide tüm cihazlar tek bir merkezi noktaya baglanırlar.

@ Telefon agları da bu topolojiyle kurulmuslardır.

@ Cihazlar arasında iletisimi saglayan cihazlar kullanılan sisteme göre degisir.

Bizim sistemimizde "hub" ve "switch" cihazları kullanılmaktadır. Yeni kurulan

sistemde "hub" ların yerini "switch" adlı akıllı cihazlar alacaktır.

@ Arızalı cihazların tespiti bu yapıda daha kolay olmaktadır. "Hub" veya "switch"

denilen kutulardaki yanan ısıklara bakarak hangi makinanın baglantı sorunu

oldugu daha kolay anlasılabilir.

3.3. Tree Topolojisi

Hiyerarsik bir yapının söz konusu oldugu bir yapıdır.

3.4. Ring Topolojisi

Tüm cihazlar agı olusturan ve halka seklinde dolasan bir kabloya baglıdırlar.

4. Kablolama Ve Baglantılar

4.1. Koaksiyel Kablo

@ 1950’lerde AT&T Bell Laboratuarları’nda gelistirilmistir.

@ Elektriksel sinyalleri, dısarıdan gelen etkilere karsı korur.

@ Kablo, merkezinde bir iletken ve referans potansiyelini tasıyan bir dıs

korumadan olusan silindirik bir yapıdır.

@ Mainframe terminal baglantılarında, kablolu televizyon ve ethernet aglarında

kullanılır.

4.1.1. Koaksiyel Kablo Tipleri

TP EMPEDANS KULLANIM

RG-8 50 Ohm 10BASE5

RG-56 50 Ohm 10BASE2

RG-75 75 Ohm Kablo TV

4.1.2. Koaksiyel Kablo Konnektorleri

@ Koaksiyel kabloyu ag cihazına baglamada kullanılırlar.

@ En yaygın olarak kullanılanı BNC (Bayone-Neill-Concelman) tipi konnektör

olarak bilinir.

@ T tipi ve sonlandırıcı tipte BNC konnektörleri de vardır.

@ T tipi olanlar 10BASE2 aglarında her bir cihazı aga baglamada kullanılırlar.

@ Sonlandırıcılar ise içinde direnç bulunan BNC tip konnektörlerdir.

4.2. Korumasız Çift Bükümlü ( UTP ) Kablo

@ UTP, telefon kablolarına benzeyen, kurulması kolay ve düsük maliyetli bir

kablodur.

@ Bükümlü yapı elektriksel sinyallerin birbirleri üzerindeki etkileri nötrlestirir.

@ UTP kablolar ag cihazlarına, RJ-45 adı verilen ve telefon baglantılarında

kullanılan RJ-11’e çok benzeyen konnektörlerle baglanırlar.

@ UTP, ARCnet, Token Ring ve Ethernet aglarında kullanılmaktadır.

4.2.1. UTP Kablo Kategorileri

KATEGOR UYGULAMA ALANI

1 Yanlızca ses veri iletimi yapılmaz.

2 Ses ve 1 Mbps’ ye kadar veri iletimi.

3 Ses ve 10 Mbps’ ye kadar veri iletimi.

4 Ses ve 20 Mbps’ ye kadar veri iletimi.

4.2.2. UTP Konnektörleri

@ RJ-45 sadece tek bir yönde takılabilen plastik bir konnektördür.

@ Üzerinde sekiz adet kablonun takılabilecegi uçlar vardır.

@ Konnektör,kablonun ucuna özel birtakım araçlar kullanılarak takılır.

@ RJ (Registered Jack) kablonun standartlara uygun oldugunu gösterir.

@ En çok kullanılan standart : 10BASET

4.3. Fiber Optik Kablo

@ Fiber optik, ag kablolama teknolojilerinde gelinen en ileri asamadır.

@ Çok büyük miktardaki bilgiyi yüksek hızlarda tasımada kullanılır.

@ Tek bir fiber optik kablo üzerinden bilgisayar verilerini, ses, görüntü ve telefon

konusmalarını iletmek mümkün.

@ Fiber optik kablolar dısarıdan gelen elektriksel etkilere karsı çok

toleranslıdırlar.

@ Koaksiyel kabloda oldugu gibi fiber optik kabloda da PVC veya teflon bir dıs

koruma vardır.

@ Bu korumanın hemen altında kabloyu güçlendirmek için “kevlar” tipinde fiber

kullanılır.

@ Bunun içinde de merkezi koruyan plastik bir kaplama mevcuttur.

@ Kablonun merkezindeyse cam ve plastik fiber yapısında silindirik bir madde

bulunur.

@ Bilgiler bu yapının içinden ısık huzmeleri halinde iletilir.

4.4. Ag Arabirim Kartları

@ Bilgisayarları ve diger cihazları aga baglamada kullanılırlar.

@ Her bir arabirim kartının baska bir kartla aynı olmayan fiziksel bir adresi

vardır. (48 bit)

Ör:\ 00-A0-24-A7-43-93

@ Çogu ag arabirim kartında boot PROM takmaya olanak tanıyan bir soket

bulunur. Bu PROM, açılıs sırasında isletim sisteminin ag üzerinden(sunucudan)

yüklenmesini saglar. Bu sayede sabit diski olmayan bilgisayarların da aga

baglanması mümkün olur. Bu genellikle novell sistemlerinde kullanılan bir

methoddur.

Örnek : Ethernet Kartları - Kampüste ag arabirim kartı olarak ethernet kartları

kullanılmaktadır :

5. NT Lablarda Kullanılan Network Alt Yapısı

Labarotuarların büyük çogunlugunda 24 PC (NT Workstation kurulu) ve bir adet

NT Server(Sunucu) bulunmaktadır. Bu makinalar UTP kablolarla ilk önce "patch

panel" kutularına, oradan da "hub" veya "switch"e baglanmaktadır.

Fig 5.1 Patch Panel

Patch Paneller kullanılarak etiketleme yapılmakta ve böylece hangi makinelerin

"switch" veya "hub"in hangi kısmına(port) baglantısı oldugu kolaylıkla

anlasılmaktadır

Hub veya switch'deki her baglantı noktasına "port" denir.

Server'lar 100Mbit'lik portlara baglıyken, client'lar 10 Mbit'lik portlara baglıdır.

Server'ların daha yüksek hızlarda baglanması sistemin hızlı olmasını

saglamaktadır.

Fig 5.2 Standart bir labrotuarın iletisim alt yapısı

EK - Networking Nedir?

"Networking" fikri telekomünikasyon kadar eskidir.

Tas devrinde yasayan insanları düsünelim.

Davullar bireyler arasında iletisim olarak kullanılmaktadır.

Varsayalım Magara Adamı A, C'yi tas yuvarlama oyunu için çagırmak

istemektedir, fakat C, A'nın davul vurusunu duyamayacak kadar uzakta

yasamaktadır.

Bu durumda A'nın yapabilecegi seyler :

1. C'nin oldugu yere kadar gitmek

2. Daha büyük bir davul almak

3. kisinin arasında yasayan B'den mesajı iletmesini istemek

Son sıkka "networking" denir.

Yorum (yok) Yorum yaz!

« Önceki ::